Wildwood’u unutun, Laika’nın ilk stop-motion filmi HBO Max’e geldi

Güzel, yüksek kaliteli stop-motion animasyon söz konusu olduğunda, bağımsız stüdyo Laika akla gelen ilk isimdir. Stüdyonun el emeğiyle üretilen kukla tekniği ve 3D yazıcı teknolojisi yıllardır Coraline‘den ParaNorman‘a kadar birçok güzel hikayeye hayat veriyor. Her biri, aile dinamiklerine yoğun bir şekilde odaklanırken, daha yetişkin temalara gotik anlatı tonlarıyla yaklaşıyor. Aynı durum Laika’nın en son yapımı olan Travis Knight’ın hayaletimsi fantastik filmi Wildwood‘de de geçerli.

Ancak Wildwood kendisi hem teknik hem de duygusal bir başarı olarak kanıtlanmış olsa da, Laika’nın en iyi animasyon filmini görmek için yerel sinema salonunuza gitmenize gerek yok. Yapmanız gereken tek şey HBO Max’e gitmek; çünkü burada Tim Burton‘ın ustaca yönettiği 2005 yapımı Corpse Bride şu anda yayında.

Gotik bir masal

Tim Burton ve Mike Johnson tarafından yönlendirilen Corpse Bride , Victor Van Dort (Johnny Depp) ile ona ayarlanan evliliği Victoria Everglot (Emily Watson)’u takip ediyor. Berbat bir prova akşam yemeğinin ardından Victor, antlarını tekrarlamak için ormana gidiyor. Düşünmeden onları seslice söylüyor ve yüzüğünü yerden sarkan bir ağaç dalına taktığını düşünüyor. Ancak bu “dal” aslında ölümsüz gelin Emily’nin (Helena Bonham Carter) parmağı; Emily hemen onların nişanlı olduklarını varsayıyor. Victor kısa süre sonra ölüler diyarına sürükleniyor ve orada yaşayanlarla yüz yüze geliyor.

Hikaye tanıdık geliyorsa, bunun bir sebebi var. Burton’ın Corpse Bride‘in “The Finger” adlı, yazar Howard Schwartz’e ait Yahudi masalından uyarlandığını ve “Lilith’s Cave: Jewish Tales of the Supernatural” adlı derlemede yer aldığını açıkça dile getirmişti. Rusya‘da geçen, Viktoryen İngiltere’de geçmeyen bu masalda genç damat da Victor ile aynı hatayı yapıyor; antlarını okurken evlilik yüzüğünü bir cesedin parmağına geçiriyor. Ancak ölümsüz gelinin huzura kavuşmasına yardım etmek yerine, damat eşini yerel bir hahama götürüyor ve haham karısının öldüğünü gerekçe ederek evliliği feshediyor. Gelin kemiklerden oluşan bir yığının içine çöküp parçalanıyor, damat ise sanki hiçbir şey olmamış gibi hayatına devam ediyor. C’est la vie.

Bu Yahudi halk masalından ana akım gotik bir masala geçiş birçok değişikliği beraberinde getirdi. Burton’ın yapımları ne kadar ürkütücü ve rahatsız edici olursa olsun, o kesinlikle sonları genellikle tatlı ya da aksi halde acı bir nitelik taşıyan bir yaratıcıdır. Bu da Emily’nin, ölümsüz gelinin daha huzurlu, karşılıklı bir sona ulaşmasını; Victor’un ise daha empatik hale gelmesini sağladı. Mantıklıydı: Burton’ın filmlerinden bazılarının ne kadar korkutucu göründüğü düşünülürse, genellikle aile dostu, evrenlik taşıyan bir kitleye hitap ederler.

“Aile filminin içine konulamayacak kadar rahatsız edici olmayan bir versiyon yapmak istedik,” Corpse Bride‘in ortak senaristi John August, Jewish Journal‘a verdiği bir röportajda açıkladı. Ayar ve Yahudi olmayan karakterlere yapılan değişiklikle ilgili olarak ise August, Burton’ın filmlerinde “evrenlik taşıyan, masalsı nitelikler”e doğru kaydığını söyledi.

Burton için yeni bir yön

Corpse Bride‘in birçok oyuncu ve ekip üyesi için pek çok şey ilk defa yaşandı. Örneğin Burton, bundan önce de The Nightmare Before Christmas (1993) ve James and the Giant Peach (1996) gibi birçok stop-motion animasyon filmini yapımcılığını üstlenmişti. Corpse Bride, Burton’ın ilk stop-motion yönetmenlik kredisiydi; ancak aynı zamanda Charlie and the Chocolate Factory üzerinde çalıştığı için asıl yönlendirme işini geride bırakıp ikinci yönetmene bıraktı. Bu da Johnson’a, kendisinin “organik” olarak tanımladığı bir yaklaşımı yönetimde kullanma fırsatını verdi.

“Tim, filmin duygusal ton ve hikaye noktaları açısından nereye gitmesini istediğini biliyordu,” Johnson, Creative Planet Network‘a verdiği bir röportajda açıkladı. “İşim, ekip ile günlük olarak çalışmak ve çekimleri benim onun nasıl isteyeceğini düşündüğüm yakınlığa mümkün olduğunca ulaştırmaktı.”

Burton yine de senaryo taslakları, konseptler ve sahneler üzerinde özel kontrole sahipti; Johnson bunların bittiğini söylemeden önce her biri incelenip onaylanmalıydı. Ancak yapımın asıl kısmında ise Johnson sorumluydu.

Johnson’un sorumlu olması, bunun Corpse Bride‘in Burton’a özgü tarzını kaybetmesi anlamına gelmiyordu. Burton hiçbir zaman ürkütücü, keskin estetiğinden kaçınmadı. Hatta Alice in Wonderland uyarlamaları gibi daha az beğenilen yapımları bile, kontrastı çekici kılan ve yine ona özgü Burtonumsu tarzı aktaran belirgin bir görsel ayrılık içeriyor. Örneğin Kirmizi Kraliçe’nin kalesi hem görünüş hem de his olarak Mad Hatter’ın çay partisinden oldukça farklı görünüyor.

Burton’un kontrast kullanımı, Corpse Bride ‘i başta bir muamma yapar. Her şey aynı görünür: yaşayanların dünyası kasvetli gri ve siyahla kaplıdır; bu da her karakterin yaşadıkları dünya tarafından ezilmiş ve çölmüş görünümesine yol açar. İlginçtir ki, gerçek yaşam ancak ölüler diyarına ulaştığımızda başlar: sarı, yeşil, mavi ve kırmızının bir patlaması. Ölülerin daha çok hayatı ve müziği vardır; ölümlerin kendilerine tanıdığı özgürlüklerle istedikleri gibi yaşarlar.

Laika söz konusu olduğunda ise stop-motion stüdyosu, mevcut CEO ve Wildwood yönetmeni Travis Knight’ın daha önce Will Vinton Studios olan yeri devralmasından sonra ilk resmi projesi olarak Corpse Bride‘i ortak yapımcı olarak üretti. Dört yıl sonra ise Henry Selick tarafından yönetilen, tam bir Burtonumsu nitelik taşıyan ilk uzun metrajlı yapımı Coraline‘i yayımladı; ardından önde gelen stop-motion stüdyolarından biri olarak kendi yolunu çizdi. Yıllar sonra her Laika projesi hâlâ Burton’ın çocukça hayretini ve gotik güzelliğinin bir izini taşıyor.

Olay seyircilerin ne göreceklerine dair beklentilerini tersine çevirmek, hem Burton’un hem de Laika’nın her zaman sahip olduğu imzalı bir özelliktir. Tüm zamanların en yüksek hasilat yapan animasyon filmlerinden biri olan Corpse Bride’‘in başarısı, 20 yılı aşkın bir süre sonra hâlâ bu kadar sevili olmasının nedenini anlamayı kolaylaştırıyor.

Corpse Bride şimdi HBO Max’te yayında.