Mike Leigh: İngiliz Sinemasının “Hollywood Çöpü”nden Uzaklaşmasına Katkıda Bulunan Şirket

BFI’ın yeni sezonu, Contemporary Films’in kurucusu Charles Cooper’ı ve Büyük Britanya’nın Ingmar Bergman, Yasujiro Ozu ve Satyajit Ray gibi yönetmenleri keşfetmesine olan katkısını kutluyor.

Kültürel yapbozun bazı önemli parçaları fark edilmeden kaybolabiliyor. Ne yazık ki, bu durum, sofistike ve yetişkinlere yönelik uluslararası sinemayı (çoğunlukla yabancı dilde) İngiltere’ye tanıtan ve Mike Leigh gibi yönetmenlerin yükselişini müjdeleyen British film dağıtım şirketi Contemporary Films için de geçerliydi. Contemporary, Kenneth Rive’ın Gala adlı şirketiyle rekabet halindeydi, ancak 1951 yılında faaliyetlerine başladı ve ilk olarak film kulüplerine kısa filmler sundu. Daha sonra 1952 yapımı Japon filmi “Children of Hiroshima” ile uzun metrajlı yapımlara geçti. Erken 1990’larda sektördeki değişikliklerin bir sonucu olarak hızla önemini yitirdi. Ancak şaşırtıcı bir şekilde, şirket hala faaliyet gösteriyor ve geçmişine ışık tutmak için özel gösterimler düzenliyor.

Contemporary’nin önemi o kadar büyüktür ki, Miloš Forman’ın “A Blonde in Love”, Bergman’ın “Wild Strawberries” ve Jack Hazan’ın “David Hockney” belgeseli gibi filmlerin yanı sıra, Palme d’Or ve Golden Lion ödüllü Mike Leigh de destek vermek için hazır. Leigh, yönetmenlik kariyerinin başlarında çektiği “Bleak Moments” filminin Contemporary tarafından dağıtılmasıyla ilgili olarak, “Bu benim için büyük bir onurdu. O dönemde İngiliz sinemasında ‘Hollywood çöpü’ dışında pek bir şey göremiyorduk ve Contemporary bu duruma ışık tuttu” diyor.

“Bleak Moments”, Albert Finney’in desteğiyle çekilen, tuhaf mizahıyla dikkat çeken bir film. Contemporary’nin bu türden bir yapımı dağıtması alışılmadık bir durumdu. Leigh, “Contemporary yeni kurulmuş ve masumdu. Her şeyi kolaylıkla kabul ediyorlardı” diyor.

Günümüzde ödüllü yönetmen olan Leigh, şirketin kendi gelişimine olan etkisini biliyor. Ancak Contemporary’nin en önemli katkısı, İngiltere’de açık ve kozmopolit bir sinema kültürünün gelişmesine yardımcı olmasıdır. Leigh, “Ben Manchester’da büyüdüm ve sürekli film izledim, ancak sadece İngilizce filmler görüyordum. Londra’ya geldiğimde ise dünya sinemasıyla tanıştım. Rus filmleri, İtalyan neorealizmi gibi birçok farklı akımı keşfettim. Contemporary bu süreçte önemli bir rol oynadı” diyor.

Şirketin kurucusu Charles Cooper, Doğu Londra’da büyümüş, Ukrayna’dan göçmüş Yahudi bir ailenin çocuğuydu ve kendini komünist olarak tanımlıyordu. Sinemayı bilinç yaratmanın bir yolu olarak görüyordu. II. Dünya Savaşı öncesinde Kino aracılığıyla Sovyet filmlerini İngiltere’ye getirdi ve savaş sırasında New York’ta Uluslararası İşçi Örgütü için film bölümünü yönetti.

1950 yılında ABD’den sınır dışı edilen Cooper, İngiltere’deki film kulüplerine (tahminen 200 tane) filmler sağlamaya başladı. Yükselen “sanat” filmlerine olan ilgi, Cooper’ın o dönemin entelektüel ortamıyla uyumlu olduğunu gösteriyordu ve özellikle Doğu Avrupa ve alt sınıflara yönelik filmlere özel bir ilgi duyuyordu.

Cooper’ın başarısının önemli bir nedeni, ailesiyle yakın ilişkiler kurması ve çocuklarını işine dahil etmesiydi. İlk evliliğinden olan kızları Adi Cooper (Social Work England yönetim kurulu üyesi) ve Sue Cooper (1970’lerin punk grubu Poison Girls’ün kurucu üyesi), babalarının iş hayatına olan tutkusunu ve farklı kültürleri tanıtma konusundaki kararlılığını vurguluyorlar. Birlikte, Wembley’deki evlerinin bodrum katında düzenlenen gösterilerden () “Odanın içinde sıkışmış haldeydik ve Alexander Nevsky filmini izliyorduk” gibi anıları paylaşıyorlar.

Contemporary’nin başarısında, Londra’nın Oxford Street bölgesindeki ünlü Academy sinemasının yöneticisi George Hoellering ile kurduğu ilişki de önemli bir rol oynadı. Contemporary’nin mevcut CEO’su Pete Lawley, “İkisi ayrılmazdı” diyor.

Lawley, 2023 yılında göreve başladı ve şirketin 1990’larda yaşanan değişimlere ayak uyduramamasının nedenlerini araştırıyor. Şirket, Patricia Rozema’nın “I’ve Heard the Mermaids Singing”, Jane Campion’ın “Sweetie” ve Hal Hartley’nin “The Unbelievable Truth” gibi önemli bağımsız filmleri dağıtmıştı. Lawley, şirketin arşivinden klipler lisanslayarak ayakta kalmaya çalıştığını ve geleceğe yönelik planlar üzerinde çalıştığını belirtiyor. “Bu benim için çok önemli. Bunu sürdürmek istiyorum. Sadece para kazanmakla ilgili değil. Korunması gereken bir şey var” diyor.