IndieWire sitesinde yayımlanan habere göre, Oscar‘a adaylı “The Voice of Hind Rajab” ile Berlin’de üst ödülü alan belgesel “Holding Liat”, 2025’in sonlarında New York’taki Film Forum salonunda yan yana gösterildi. Filmler birbirine muhalif değil, birbiriyle konuşur biçimde programlandı; her ikisinin de sahne alması salon önünde kitlesel protesto ya da tepki uyandırmadı.
“Holding Liat”ın ortak yönetmeni Lance Kramer, filmin “bu aileyle ilgili bir film olduğunu,” bunun o anın nihai hikayesi olmadığını vurguladı. Filmlerin yan yana gelmesinin zararı yerine, Gazze krizi hakkında çeşitli hikayelerin ekrana ulaşması için gerekli olabileceğini savundu.
“Hind Rajab” WILLA ve Watermelon Pictures tarafından gösterime girdi; Watermelon Filistinli yönetmenlerin öne çıktığı filmleri paylaşmaya odaklanan yeni nesil bir dağıtımcı. “Holding Liat” ise kendi kendine dağıtım yoluyla, düzenli bir dağıtımcı ve pazarlama hamlesi olmadan sinemalara ulaştı.
Kramer, benzer durumların diğer salonlarda daha yaygın olduğunu söyledi: Filmi seven insanların bile “oynatırsak ne olur korkuyorum” demesi. Bu korkunun çoğu, topluluk içindeki bir ya da iki kişiye dayanıyordu ve filmin tüm topluluğa sunulup sunulmayacağını belirliyordu.
Kovid sonrası belgesellerin gişede zorlanması alışıldık bir durum olsa da, 7 Ekim sonrasında İsrail ve Filistine özel çeken filmler özellikle bir “kapı koruyucu” (gatekeeper) sorunuyla karşı karşıya. Nedeni belli görünüyor: Konu çok kutuplaştırıcı, Hollywood’da kaçış arayan seyirci sert gerçeklikle değil eğlenceyle sinemaya geliyor. Bu kaygılar 7 Ekim sonrasında daha da arttı.
Ancak “Ask E. Jean” gibi politik filmlere yönelik geri dönüşden daha fazlası var. Oscar’a adaylıktan sonra “Hind Rajab” Hulu’da yer buldu; Watermelon’un diğer başlıklarının çoğu streamer’larda yayınlanmadı ve “Musk”‘ın yaşadığı sosyal medya reklam baskısıyla aynı şeyle karşılaştı. “Holding Liat” bu ay dijitalde yayına girdi ama yalnızca TVOD kirasıyla, başka bir streamer desteği olmadan çıkıyor.
Watermelon Pictures ortak kurucu Hamza Ali, sektörün seyircinin gerisinde kaldığını belirtti: “Bu filmlere dair ciddi bir istek var. Biz bunu kanıtlıyoruz. Ama yine de büyük streamer’ların çoğu için gelmesini sağlayamıyoruz.” İsimlendirmekten kaçınan Ali, tek istisnanın Oscar’a adaylıktan sonra yer bulabilen “Hind Rajab” olduğunu söyledi: “Dürüst olmak gerekirse, oraya konmasının sebebi bu adaylık oldu. Onun dışında görmüyoruz.”
Oscar’ı kazanan “No Other Land” ve bu ayın “NAZA” filmi, bu filmlerin karşılaştığı zorlukların en üst düzeydeki örnekleri. Yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor’un yapımları kendi kendine dağıtım yoluyla bağımsız dağıtımcı danışmanı Michael Tuckman ile hedefli bir çıkış planladı. “No Other Land” için dağıtımcıdan vazgeçtikten sonra, “NAZA” ara tarafı atlayıp doğrudan bağımsız çıkış seçti; The Guardian’ın filmi Kasım’da çevrimiçi koyması mümkün olduğunca hızlı bir yayını hedefledi. “No Other Land” dünya çapında 3,6 milyon dolar kazandı; “NAZA”‘nın yalnızca iki haftada, çok sınırlı sayıda salonda genişlemesine rağmen 500 bin dolardan fazlasını yerelde elde ettiği bildirildi.
Diğer belgeseller seyircisini buldu. Watermelon’un bu yılın “American Doctor” filmi, yalnızca yerel çıkıştan yarım milyon doların üzerine çıktı; tamamı sanat sinemaları ve bağımsız salonlardan geldi. “Holding Liat” 80 bin dolar kazandı ama 70’ten fazla festivalde, 25 ülkede ve ABD’nin 40 şehrinde gösterildi; topluluk ve kampüs gösterimleri hariç. İsrail’li bir komedyen hakkında, Tuckman’in desteğiyle yine kendi kendine çıkan “Coexistence, My Ass” ise birkaç haftada sinemalarda 37 bin dolar kazandı.
Böyle rakamlar varken dağıtımcılar riskle gelen avantajı görmüyor gibi görünse de soru şu: Risk nedir? Aslında korktukları şey ne?
Kramer, “Bu korkuya yol açacak tek bir şeyle bile karşılaşmadım” dedi. Gördüğü şey, insanların derinden ilgilendiği ya da pek bilmediği bir filmi izlemek için sinemaya gitmesiydi. 300’den fazla gösterimden yalnızca biri protestoyla sonuçlandı; o bile diyaloğa dönüştü. “İnsanların bize ilettiği kaygılar deneyimimizde hiçbir zaman gerçeğe dönüşmedi.”
Kramer, “Holding Liat” çekerken görüştüğü tüm dağıtımcıların, politika ve insan unsurları açısından “ifade edilmesi zor bir denge” aradığını söyledi. Filmin nasıl biteceğini ve açının ne olduğunu soruyorlardı; Liat hâlâ rehineyken filmler bu konuşmaları kesti. Berlin’de prömiyer sonrası tekrar başladı ama aynı gitti.
“Bize kimse izlemeyecek, ya da bu filmi oynatırsanız bunlar olur” diyenler vardı. Bir PR uzmanının kendilerine umabilecekleri en iyi şeyin başlarını aşağıda tutup mümkün olduğunca düşük profille kalmak ve iptal edilmemek olduğunu söylediğini aktardı.
Ortak yönetmen Brandon Kramer, karşıtlığı şöyle özetledi: “Bu şirketler filmin çok bölücü, çok kutuplaştırıcı olduğunu söylüyordu; oysa 100’ünden fazlasında tam tersini yaşıyorduk. Bölücülükle beslenmediler; yorgundular ve farklı perspektiflerden film deneyimleme fırsatı istiyorlar.”
Sinemalar da dağıtımcılar kadar tedirgin. Bir filmi programlemenin kendisinin bir politik duruş izahı verdiği kanısını taşıyorlar ve hedefleydiği seyircinin gelip gelmeyeceğini bilmeden bu riski almak istemiyorlar. Watermelon ise ek grassroots (taban) promosyonu üstüne alıyor; yerel destek gruplarını tespit ediyor ve bu işi sinemalara bırakmıyor.
Watermelon’un dağıtım sorumlusu Justin DiPietro, sinemanın o anda programlamada hayatta kalma meselesi olduğunu vurguladı: “Programlama öncesi çok cesur olan sinemalar, artık gelir getirmek için ekrana koyacaklarında daha dikkatli olmalı. Bir ‘Spider-Man’ ekranı daha eklemek, gerçekten iyi bir belgesele risk almaktan çok daha kolay.” İzleyicilerin filmi streamer’da izlemeyi bekleyebileceğini, ancak Gazze filmleri için bunun her zaman geçerli olmadığını da sözlerine ekledi.
Art house dağıtımcısı Kino Lorber‘ın CEO’su Richard Lorber, dağıtımcıların bu filmlere sahip çıkmaya isteksiz olduğu yönündeki iddiayı geri çevirdi. Büyük streamer’ların aynı istek sahibi olmamasına rağmen, kendi gibi bağımsızların “günün meselelerini ele alma kararlılığı ve tutkusu” olduğunu savundu. “No Other Land”‘ın dağıtımcı aramadığı yönündeki yaygın inanca rağmen, Kino’nun filmi kendi kendine dağıtım yoluna girmeden önce agresif bir teklifle çıktığını söyledi. Şirket ayrıca Filistinli belgesel “Put Your Soul on Your Hand and Walk”ı yeni çıkardı ve İsrail’li bir yönetmenden “Yes” anlatı filmini yayımlamayı planlıyor.
Lorber, “NAZA”‘nın kendi kendine dağıtım stratejisinden nasıl yararlandığını gördü; bu onlara geleneksel dağıtımcıların yapamayacağı kadar çevik ve engelsiz bir şekilde nerede oynayacaklarını seçme özgürlüğü verdi. Bu da onu ve başkalarını, bu filmleri aciliyetle dışarı çıkarma biçimini etkiledi. Kino bunu “Mr. Nobody Against Putin” ile yaptı; film’in momentumunu Oscar’ı kazanana kadar kullandı. Watermelon da kahramanı ICE tarafından tutuklanıp manşetlere taşınınca, “The Encampments” adlı bir belgeselin çıkış tarihini birkaç ay öne aldı.
Ancak “NAZA”‘nın kısa sürede elde ettiği başarı, diğer Gazze belgesellerinin bunu bir deneme durumu olarak kullanması için ilham verebilir ve vermelidir; ancak herkes kendi kendine dağıtımda aynı başarıyı yakalayamaz.
Lorber, bu yolu izlemeye çalışan çok sayıda filmcinin boşuna uğraşıp ya maddi ya da istedikleri seyirciye ulaşamama konusunda hayal kırıklığı yaşayabileceğini belirtti: “Kendi yaptığın, bağımsız filmciler için öğreniyoruz çünkü akıllı şeyler yapıyorlar. Bize ihtiyaçları var ama biz de onlara.”
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
