İtalya’nın sahil şeridinde her yaz dönemi, dünya çapında hiçbir mimarlık firmasının eşleşemeyeceği bir inşaat hacmi yaşanır. Bu mevsimlik patlamanın arkasındaki araçlar, tek bir espresso fiyatına mal oluyor ve lisansı olmayan işçiler tarafından kullanılıyor.
Bunlar, klasik kareta (kovalar) ve kürekler. Yeni nesillerin inşaat dünyasına giriş kapısı olan bu oyuncaklar, tabletlerin ve akıllı telefonların cazibesine rağmen hala geçerliliğini koruyor. Çocuklara, hızla bir şeyler inşa etme ve hemen yıkma döngüsüyle mekanik mantığı öğretiyorlar: Joseph Schumpeter’in belki de ekonomideki kadar kıyı şeridinde daha iyi işleyen bu “yaratıcı yıkım” prensibi.
Bugün yine sahildeyiz, kareta ve küreklerimizle. Onları bu yaz boyunca sayısız kez gördük; neredeyse her tütün dükkanının önünde asılı duruyorlar, parlak renkli meyveler gibi sallanıyorlar. Bunlar, kıyı şeridinin açık hava inşaat sahasına dönüştürüleceğinin işaretidir: minik ustabaşlarının hayallerindeki mimari yapıları herhangi bir hesap vermeden inşa edebildikleri yapılar, kaleler, kanallar ve surlar.
Ancak İtalya’daki gerçek “kareta kralları”, burada değil, endüstriyel Kuzey’de bulunuyor. Androni Giocattoli gibi şirketler, enjeksiyon kalıplama presleri kullanarak sayısız kareta seti üretiyor. Tasarım, inşaat patlaması ve sahil tatilleri patlamasının kesişim noktasında ülkeye yayılan anonim bir ortaçağ tasarımına sahip.
Tasarım, sadeliğiyle zekice. Kareta sadece bir kap değil, aynı zamanda negatif geometrik bir kalıp. Islak kum içine sıkılıyor, kareta ters çevriliyor ve işte kule ortaya çıkıyor. Püf noktası, duvarlarının hafif eğimli olması, bu da içindeki şeyin serbest bırakılmasını kolaylaştırıyor. Kürek ise, çocuğun eline uygun şekilde tasarlanmış, kolun bir uzantısı. Herhangi bir süsleme yok; formu tamamen kumun fiziğiyle belirlenmiş.
Bu kareta, kalıcılık takıntımıza meydan okuyor. Beton dökülen, verilerin kilitlendiği ve yapıların sonsuza kadar dayanacak şekilde tasarlandığı bir toplumda yaşıyoruz. Bu plastik oyuncak, insanın egosunu reddedilemez bir eleştiriyle yüzleştiriyor: gelgit. Bir kale inşa ediyorsunuz, üç saat sonra hayran kalıyorsunuz, beş dakika sonra deniz her şeyi silip geçiriyor. Gerçek değer, yapının ömründe değil, yapma keyfinde yatıyor. Belki de buna “sahil mandalası” diyebiliriz: anlık güzellik, geçici olduğu için tam da bu yüzden tadını çıkarılıyor.
Mevsim sona erdiğinde, dükkanlar plaj oyuncaklarını kaldırır ve kıyı şeridi düz ve boş bir alana dönüşür. Ancak oyuncaklar kaybolmaz; sadece başka bir yere geçerler. Bir gün, arabanın arka koltuğunun altında eliniz bu yuvarlak plastik kenara denk gelir. Kuru kum taneleriyle dolu, çatlamış ve solmuş bu kareta, başka bir yazın geleceğinin müjdesini veriyor.
Carlo Ratti
Proust, küçük bir kekin, “madeleine”in, kahveye batırılmasıyla, anıları tetiklediği yedi ciltlik bir roman yazdı. İtalyan versiyonu olan bu köşenin takipçileri için, bu nesneler benzer bir etkiye sahip olabilir. İngilizce okuyucularınız için ise, bunlar başka bir şey sunuyor: plaj sohbetleri, beklenmedik yerlere odaklanma ve belki de İtalya’yı ziyaret ettiğinizde kullanabileceğiniz yeni “madeleine”ler. Sonuçta nesneler sadece nesne değildir. Ünlü Milano tasarımcısı Achille Castiglioni, fame, bir zamanlar şöyle demişti: “Nesnelerin bize eşlik etmesi gerekir.” Özellikle bu kavurucu yazda.
Bu gelişme hakkında düşüncelerinizi, donanım deneyimlerinizi veya sorularınızı Topluluk Forumumuzda paylaşın.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
