Zihinsel modeller ve metaforlar: Soyut dusunceleri somut kaliplarla kavramak

Arkadaşlar, müzik dinlerken olan o “tüy dikeni” (frisson) deneyiminin nörobiyolojik altyapısını parametre matrisiyle çözmek istiyorum. Sorum net: bu tepkiyi tetikleyen başlıca nörokimyasal yolak hangileri ve amplitüdleri ne kadar? Dopaminerg mesolimbik sistem (nucleus accumbens, ventral tegmental alan) ile otonom sinir sisteminin (sempatik aktivasyon, pilor motor kasları, arrector pili kasları) arasındaki zamanlama ilişkisi nasıl? Yani müziksel uyarıcıdan dopamin salınımına kadar geçen latans süresi, fMRI/PET çalışmalarında hangi mikrosaniye/milisaniye diliminde ölçüldü?

Karşılaştırma kısmı şu: bu uyanıklık tepkisi (startle response) ile müziksel otonomik duyarlanma (auditory-induced piloerection) nöronal düzeyde ayrışabiliyor mu, yoksa ortak bir somatosensoriyel cortex aktivasyonuna mı indirgeniyor? Parametre olarak; tempo değişimi (dB spike), beklenmedik harmonik çözümleme ve dinamik kontrastın hangisi daha yüksek incidansla frisson üretiyor? Yayılan literatürde bu değişkenlerin ağırlık katsayılarını veren kantitatif bir çalışma var mı, yoksa konu hâlâ anekdot/olgu düzeyinde mi kalıyor?

Mühendislik/bilimsel sınır olarak da, bu verilerle suni bir “kaygı uyandıran müzik” algoritması tasarlanabilir mi, yoksa bireysel farklılıklar (open?